Jaskinia Pod Kościołem Wschodnia

DŁUGOŚĆ:                    40 m.
WYSOKOŚĆ OTWORU GŁÓWNEGO:   ok. 430 m npm.
POŁOŻENIE OTWORÓW:          Sąspów, gmina Jerzmanowice-Przeginia, woj. krakowskie;
                            Dolina Sąspowska.

Nacieki w jaskini

PODSUMOWANIE: Niewielka jaskinia z ciekawymi, obecnie niestety dość zniszczonymi formami naciekowymi.

OPIS JASKINI: Jaskinia ta znajduje się na lewym zboczu doliny, w skałkach na których wznosi się kościół. Leżą tu właściwie dwie jaskinie, zwane: Pod Kościołem Wschodnia i Zachodnia. Jaskinia Zachodnia (nieco krótsza, została pominięta w opisie szczegółowym) posiada obszerny otwór, osłonięty z boków skałkami. Do Jaskini Wschodniej prowadzi niewielki otwór w skalnej grzędzie. Od niego biegnie w głąb skały coraz niższy korytarz, kończący się niewielkim wyjściem na zewnątrz. Ściany tego korytarza są zwietrzałe, bez śladów szaty naciekowej. W pobliżu drugiego otworu jaskini znajduje się bardzo ciasne przejście do dwóch niewielkich salek, przedzielonych oknem na wysokości 1 metra.
Dno jaskini zalega namulisko gliniaste.

HISTORIA POZNANIA: Pierwsza wzmianka o jaskini pochodzi z roku 1783 kiedy to został sporządzony opis tej jaskini przez miejscowego plebana, na zlecenie prymasa Polski M. J. Poniatowskiego, prezesa Komisji Edukacji Narodowej. Zamysłem Prymasa było, by opisy parafii były pomocne "dla ułożenia mapy kraju". Opis zaś mówi: "Kosciół od płd. i zachodu stoi na litych skalach. W tych skalach pod kościołem znajdują się otwory do 2 lochów obszernych. Jeden z tych lochów długi i szeroki tak dalece, ze powóz sześciokonny w nim umieścić i zawrócić może. Z pod tych skal i lochów źródła wytryskają". Pierwsza z jaskiń jest zapewne bliźniaczką omawianej tu jaskini - Pod Kościołem Zachodnia.

Otwor jaskini Pod Kosciolem Zachodniej

[Oj! Księdza plebana w tej relacji poniósł lokalny patriotyzm. Mając przed sobą kościół w Sąspowie i tak plastyczny opis sprzed wieków w głowie, nie zabrałem planu ze sobą. Trafiwszy w pierwszy z brzegu otwór, dosyć duży co prawda, jednak nie na tyle by pomieścić sześciokonny zaprzęg, o zawracaniu nie wspomniawszy, byłem przekonany że oglądamy Pod Kościołem Wschodnią. Brak jednak drugiego wyjścia i problemy ze znalezieniem jeszcze większego otworu w okolicy (no! właśnie tego należącego do Zachodniej, wielkiego na sześciokonny zaprzęg), uprzytomnił mi, że trzeba się przejść jednak po plany, które zostały w samochodzie. Po przejrzeniu stosownych mapek odnaleźliśmy tym razem obydwie jaskinie, nie mając już problemów z ich nazwaniem. Oceńcie więc sami o jaki rząd wielkości XVI-wieczny proboszcz tej parafii przesadził, na zdjęciu obok. Trzeba przyznać jednak  iz opisywane przez niego źródło pod jaskiniami, do dzisiaj tryska wodą. J. Kuptz]
Następna wzmianka autorstwa J. Zawiszy, pochodzi z roku 1874. Przeprowadził on tu, jak również w Jaskini Zachodniej próbne poszukiwania. Salki odkryte zostały przez M. Czepiela, A. Górnego i A. Kobyleckiego 22 kwietnia 1968 roku. Zinwentaryzowana przez K. Kowalskiego w roku 1947. Opis jaskini z planem uwzględniającym salki odkryte w 1968 roku opublikował A. Górny w roku 1970.

BIBLIOGRAFIA:

1. Szelerewicz M, Górny A., "Jaskinie Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej", PTTK "Kraj", Kraków-Warszawa 1986.
2. Jaskinie Wyżyny - Informator, maj-czerwiec 1997; "Niezwykłe "jaskiniowe" odkrycie... na papierze" W. W. Wiśniewski.
3. Wiśniewski W. W., "Jaskinie ojcowskie w piśmiennictwie staropolskim i Oświecenia (do końca XVIII w.)", Materiały 31 Sympozjum Speleologicznego [Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika] 1997;

POWRÓT WYŻEJ: tutaj możesz wrócić do spisu jaskiń jurajskich.

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ: tutaj możesz wrócić na stronę tytułową.

Ostatnia zmiana 1999.05.08.